راهنمای شیوه های مختلف چاپ

چند مفهوم چاپی :

تکنولوژی چاپ – Printing Technology :

به مجموعه روش هایی گفته می شود که بدست آن ها امکان انتقال تصاویر و نوشته ها بر روی ماده خالص چون کاغذ ، مقوا ، PVC و… وجود دارد.

چاپ غیر تماسی – Non Impact Printing :

به مجموعه روش هایی در چاپ گفته می شود که در آن ها انتقال تصاویر و نوشته ها بدون تماس با ماده چاپ شونده صورت می گیرد. یکی از معمول ترین آن ها چاپگر های جوهر افشان یا InkJet می باشد.

چاپ های معمول – Conventional Printing :

به مجموعه روش هایی در چاپ گفته می شود که معمولا در تیراژ های بالا (بیش از 1000 ورق) صورت می گیرد. در این شیوه از یک رابطه چاپ استفاده می شود ، از معمول ترین و شناخته شده ترین این روش ها چاپ افست می باشد.

عکاسی – Photography :

به روش انتقال تصاویر و نقوش به وسیله نور بر سطحی حساس شده اطلاق می شود. عکس از جمله روش های چاپی است که در هر خانه ای یافت می شود. ترام های روی عکس و اسلاید پیوسته است.

ترموگرافی – Thermography :

شیوه ای از چاپ که حرارت در آن نقش اساسی بازی می کند. این دسته از طرفی ، فکس های با کاغذ حساس را در بر میگیرد.

چاپگر جوهر افشان – InkJet :

این نوع چاپگر ها که در انواع اداری یا خانگی و صنعتی تولید می شوند ، بر اساس اسپری کردن رنگ از طریق هد چاپگر بر روی سطح مورد نظر عمل می کنند. نوع اداری آن را همگی می شناسیم که همان چاپگر های رنگی معمول است. از نوع صنعتی برای ثبت تاریخ مصرف ، بارکد و مشخصات بروز شده اطلاعات بر روی محصولات استفاده می شود.

چاپگر مغناطیسی – Magnetography :

این نوع چاپ بر اساس ایجاد یک میدان مغناطیسی عمل چاپ را انجام می دهد و از تکنولوژی (NIP (Non Impact Printing برخوردار است. از این روش برای آماده سازی چاپ  (DI (Direct Image و (CTP (Computer to Plate و همچنین چاپ دیجیتال به شکل رول استفاده می شود.

یونوگرافی – Ionography :

در این سیستم که از تکنولوژی NIP پیروی می کند ، اتم ها یا مولکول های باردار مثبت یا منفی در یک فضا با ولتاژ بالا حرکت کرده و تصویر را روی درام ایجاد می کند. بدین ترتیب تصویر روی کاغذ منتقل می گردد. این نوع چاپ با دو نوع تونر ، مایع و پودر در چاپ دیجیتال استفاده می شود.

الکترو فتوگرافی – Electrophotography :

این نوع از چاپ از پرکاربردترین چاپ ها با تکنولوژی NIP می باشد که از 5 مرحله تشکیل شده است :
1. تصویر نگاری
2. انتقال مرکب
3. چاپ
4. ثابت سازی تصویر
5. مرتب سازی
از این نوع چاپ در ماشین های چاپ دیجیتال و چاپگر های لیزری استفاده می شود. گاهی به جای چاپگر الکتروفتوگرافی ، چاپگر های لیزری می گویند.

چاپ اسکرین – Screen Printing :

به شیوه ای که رنگ از درون یک توری شابلون عبور کرده و به سطح مورد  نظر می رسد ، شیوه چاپ اسکرین می گویند.

چاپ گود – Gravure :

شیوه ای از چاپ که در آن نقوش و نوشته ها به شکل حفره هایی در سطح فلزی حکاکی شده است و مرکب مایع درون این حفره ها قرار گرفته و آنگاه بطور مستقیم یا غیر مستقیم ، چاپ صورت می گیرد.

چاپ برجسته – Letter Press :

شیوه ای از چاپ که به شکل برجسته بوده و مرکب به روی سطح برجسته مالیده می شود و به دنبال آن سطح برجسته با ماده چاپ شونده تماس مستقیم می یابد.

چاپ لیتوگرافی – Lithography :

شیوه ای از چاپ که به شکل مسطح بوده و در آن از مرکب چرب بر اساس ضدیت بین آب و چربی استفاده می شود. شیوه رایج کنونی چاپ افست می باشد.

تامپو / چاپ بالشتکی – Tampo / Pad Printing :

شیوه ای از چاپ غیر مستقیم است که در آن از گراور استفاده می شود. بدین ترتیب که نقوش و نوشته ها به شیوه های مختلف بر روی سطح فلز کنده کاری می شود. مرکب مایع به درون حفره ها ریخته می شود و یک لاستیک سیلیکونی تصویر به سطح چاپ شونده منتقل می کند. در این شیوه حروف کنده شده بر روی فلز خوانا می باشد.

 

مراحل کلی فرآیند چاپی

مراحل کلی یک پروژه چاپی یا به عبارت دیگر آنچه که از زمان سفارش یک کار چاپی تا انتها اتفاق می افتد ، شامل سه مرحله به شرح زیر است :

1. پیش از چاپ – Prepress
2. چاپ – Press
3. پس از چاپ یا مرحله تکمیلی – Post Press of Finishing

– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –

پیش از چاپ :

این بخش شامل همه مراحل پیش از چاپ و انتقال تصویر بر روی ماده چاپ شونده می شود و شامل سه مرحله است :

طراحی : شامل ترکیب متن ، تصویر و گرافیک
آماده سازی :  شامل تفکیک رنگ و آماده سازی سند جهت خروجی
تهیه و رابط چاپ : شامل خروجی فیلم و زینک یا (سیلندر و…)

چاپ : در نوشته های پسین به این مقوله خواهیم پرداخت.

پس از چاپ یا مرحله تکمیلی : این بخش شامل کلیه عملیاتی است که پس از چاپ و تا اتمام پروژه چاپی ، روی ماده چاپ شونده انجام می شود :

نوع پوشش : شامل سلیفون ، UV ، ورنی و…
برش و تا : شامل برش و تا های مختلفی که بر روی کار های چاپی انجام می گیرد
صحافی : شامل جمع کردن کلی کار ، برای نمونه در مورد جعبه ، جعبه چسبانی و در مورد کتاب ، آماده سازی کتاب را شامل می شود.

درباره ترام و نقش آن در چاپ

ترام عنصری حیاتی در انواع و اقسام چاپ محسوب می شود. در واقع هر جا که قصد ثبت تصویر یا نوشته ای را به شکل رنگی تن های خاکستری دارید ، وجود ترام الزامی است. تا همنشینی رنگ های اصلی CMYK به درستی کار خود را انجام دهند. ترام در واقع کوچکترین جزء یک کار چاپی است ، به گونه ای که وجود آن باعث می شود که یک تصویر رنگی ، لطافت و وضوح خود را به خوبی نمایان کند.

 

ترام Ampletude Modulation) AM) یا ترام متعارف Conventional Screen) CS) :

یک دسته از ترام که معمول بوده و زیربنای چاپ به شیوه های مختلف محسوب می شود. این نوع ترام دارای این خصوصیت است که فاصله مرکز ترام یا نقاط از هم یکی است و در جاهایی از تصاویر که کم رنگ تر دیده می شود ، اندازه ترام تغییر کرده و کوچکتر می شود. بنابر این در یک تصویر تک رنگ که سایه روشن هایی نیز دارد ، فاصله ترام ها یا نقاط از هم یکی است و در جاهایی که تصویر تیره یا روشن تر می شود ، اندازه ترام بزرگتر یا کوچکتر می شود.

شکل ترام – Screen Shape :

احتمالا” شکل ترام نکته ای است که کمتر به آن توجه می شود. طراحان ، کار اسکن تصاویر خود را انجام داده و عکس را در طرح خود می گنجانند. کار نهایی را آماده کرده و به لیتوگرافی تحویل می دهند. ممکن است فیلم و به دنبال آن زینک مورد نظر را نیز کنترل کنند اما تقریبا” هیچ گاه شکل ترام را برای لیتوگرافی مشخص نمی کنند. البته لیتوگرافان حرفه ای ، می دانند که شکل ترام را بر اساس نوع چاپ و نوع کار چگونه انتخاب کنند. اما این نکته ای است که طراحان و ناظران چاپ نیز بایستی از آن آگاهی داشته باشند.

اشکال مختلف ترام با تنوع بسیار ، مثلا دایره ، بیضی ، مربع ، لوزی ، لانه زنبوری ، فانتزی و … وجود دارد. اما همه آنها برای هر کار چاپی مناسب نیستند. در کار چاپ افست، معمولا” از ترام مربع استفاده می شود. چرا که به دلایل بصری ، این ترام واضح تر دیده می شود و در چاپ افست مناسبترین است. اما ترام بیضی در محدوده Midtone لطافت و ظرافت خاصی به تصویر می دهد. بنابراین شاید مناسب باشد که برای چاپ تصاویر و چهره و نقاشی های ظریف از ترام بیضی استفاده کرد. ترام های دیگر معمولا” در چاپ هلیوگراور و … کاربرد دارد. وقتی به ترام های چاپ افست روی زینک دقت کنید متوجه خواهید شد که در نقاط تیره ، ترام ها درشت تر شده و در نقاط روشن، ترام ریزتر است. اما در چاپ هلیوگراور اندازه ترام ها در همه جای سیلندر هیلو یکی و تاریک و روشنی طرح با تغییر در میزان گودی ترام ها ایجاد می گردد. بنابراین در می یابیم که شکل ترام در چاپ های گوناگون ، متفاوت است.

زاویه ترام – Screen Angle :

در چاپ برای اینکه رنگ ها درست روی هم قرار گرفته و یک کار رنگی را درست نمایش دهند، بایستی ترام گذاری صورت گیرد ، این ترام ها بایستی در زوایای مختلفی نسبت به هم قرار گیرند. همانطور که می دانید یک کار رنگی با چهار رنگ CMYK در چاپ ساخته می شود اما چنانچه زاویه ترام هر چهار رنگCMYK یکی باشد ، آنچه که دیده می شود ، از زیبایی کاملی برخوردار نیست درست به همین دلیل است که زوایای مختلف ترام ایجاد گردیده تا همنشینی رنگ های CMYK به درستی صورت گرفته و چاپ زیبایی از یک کار به بار بنشیند.

از نظر بصری و بر اساس اعصاب بینایی زاویه ۴۵ درجه کمترین دید و ۹۰ یا صفر درجه بیشترین زاویه دید را به ما می دهد. برای نمونه لوزی به دلیل اینکه قطرهای آن زاویه ۹۰ درجه با هم می سازند نسبت به مربع که قطرهای آن زاویه ۴۵ درجه می سازند، بهتر و زودتر دیده می شود.  از طرف دیگر چنانچه اختلاف زاویه دو ترام مختلف کمتر از ۳۰ درجه باشد ، حالتی خاص در چاپ پدید می آید که به آن پیچازی می گویند. در این وضعیت لطافت کار رنگی از بین رفته و پیچش های متعددی در کار چاپی دیده می شود. بنابراین در اینجا بایستی این دو نکته را مد نظر داشت و بر اساس این اطلاعات باید زاویه ترام مناسب را به هر کدام از رنگ های CMYK اختصاصی داد. بر اساس دانسیته های فوق زوایای ترام استاندارد برای چاپ افست و بسیاری از انواع دیگر چاپ به صورت C=۱۵ M=۷۵ Y=۰ K=۴۵ در نظر گرفته شده است. دقت در زاویه دادن به ترام ها دارای اهمیت است.

رنگ مشکی یا K به دلیل اینکه بیشتر از همه رنگها قابل دیدن است در زاویه ۴۵ درجه که کمتر به چشم می آید ، قرار داده شده و رنگ زرد که کم رنگ ترین رنگ CMYK است در زاویه صفر یا ۹۰ درجه که بیشتر به چشم می آید ، قرار داده شده است. این نوع زاویه ترام باعث می گردد که مسئله حداقل اختلاف زاویه دو ترام CMYK که ۳۰ درجه است رعایت شده باشد. تنها رنگ زرد است که با دو رنگ C و M اختلاف ۱۵ درجه ای یعنی کمتر از ۳۰ درجه دارد که البته به دلیل کم رنگ بودن رنگ زرد مسئله پیچازی پیش نمی آید. گاهی برای انواع دیگر چاپ زاویه ترام ها را کمی تغییر می دهند تا حالت مناسب تری برای آن نوع چاپ ایجاد گردد. برای نمونه در چاپ افست رول ، گاهی به شکل C=۷۵ M=۴۵ Y=۰ K=۱۵ تغییر می کند.

اکنون با دانستن این اطلاعات ، به نکات جالب توجه دیگری دست می یابید . در یک کار چاپی ۲ یا ۳ رنگ که به شکل تفکیکی چاپ می گردد، در انتخاب رنگ ها و زوایای ترام ، دقت لازم را داشته باشید. برای نمونه از زینک زرد برای چاپ رنگ تیره به همراه رنگ های تیره دیگر استفاده نکنید. زیرا احتمال پیچازی وجود خواهد داشت. البته این مسئله در حالتی است که رنگ های تفکیکی در جایی با هم به شکل ترام ترکیب شوند و گرنه چنانچه در همه جای کار چاپی ، رنگ ها به شکل تفکیکی و مجزا چاپ گردند ، اشکالی ایجاد نخواهد شد.

دقت ترام – Screen Ruling ) Screen Resolution ) :

دقت ترام همان ریزی و درشتی ترام است که بر حسب خط در سانتی متر lpc یا خط بر اینچ بیان می شود lpi . هر چه lpi بیشتر باشد ترام ریز تر است یعنی تعداد خط بیشتری در یک اینچ جا می گیرد و هر چه lpi کمتر باشد ترام درشت تر است. کنترل و کار با ترام های درشت تر ، ساده تر است. اما جزئیات در چاپ با ترام های درشت تر دیده نمی شود. برای چاپ های مختلف ، اندازه ترام متفاوت است. در چاپ افست معمولا” از ۱۵۰ lpi تا ۲۰۰ lpi چاپ صورت می گیرد. اما میزان انتخاب اندازه ترام به موارد متعدد بستگی دارد. از جمله نوع ماشین چاپ ، کاغذ مورد استفاده ، مرکب چاپ و عوامل بسیار دیگر ، بنابراین بالا رفتن lpi با وجود آنکه دقت کار را بیشتر می کند اما گاهی به دلیل ناتوانی ماشین چاپ یا نوع کاغذ ، دقت لازم انتقال نمی یابد. بنابراین انتخاب مناسب اندازه ترام ، به کار چاپی لطافت لازم را خواهد داد.

بسته به کار شما و نوع کاغذی که جهت چاپ استفاده می کنید و میزان جذب رنگ در آن ، اندازه ترام متفاوت است. برای نمونه در چاپ سیلک چون دقت کار پایین است و شیوه چاپ با وسایلی است که دقت زینک را ندارد ، ترام جهت خروجی فیلم ، درشت انتخاب می گردد. برای نمونه ۱۲۰ lpi یا به عبارت دیگر ۱۲۰ خط در اینچ.

تشخیص ترام و خصوصیات آن :

اکنون که با ترام و خصوصیات آن آشنا شدید کافی است یک ذره بین چاپ (لوپ) در اختیار گرفته و از دنیای ترام لذت ببرید. لوپ خود را روی یک کار چهار رنگ بگذارید. آنچه مشاهده می کنید یا یک سطح کامل پر از رنگ است که تن پلات می گویند یا اینکه از نقاط رنگی فراوانی تشکیل شده که با زوایای مختلف در کنار یکدیگر قرار گرفته اند و بین آنها سفید است در چین وضعیتی نقاط رنگی سایان ، مژنتا ، زرد و مشکی (CMYK ) را خواهید دید و همین وضعیت باعث ایجاد جلوه زیبای تصاویر می شود. در یک کار چهار رنگ ترام ها به گونه ای در کنار یکدیگر می نشینند که تشکیل یک گل را می دهند. در بهترین حالت و صحیح ترین وضعیت قرارگیری ترام ها ، این گل منظم و کامل است اما اگر در هر یک از رنگ ها جابجایی رخ دهد زیبایی و نظم گل از بین می رود. بنابراین چنانچه کاری را بعد از برش ملاحظه می کنید از شکل گل ترام می توان در مورد کیفیت چاپ نظر داد. اکنون روشی را برای تشخیص درصد ترام با هم مرور می کنیم.

به حاشیه کناری یک سند چاپ شده دقت کنید، همانجایی که ترام رنگهای مختلف را قرار داده اید، وقتی که لوپ خود را روی این ترام ها حرکت می دهید به ترامی می رسید که شطرنجی کامل است. دقت کنید که این وضعیت ترام ۵۰% را نشان می دهد. بنابراین چنانچه ترام رنگ بخصوصی را مشاهده کردید که از وضعیت شطرنجی پرتر بود، درصد آن را با توجه به ۵۰% (حالت شطرنجی) و اندازه ترام روی کار می توانید تشخیص دهید. هر چه بیشتر تمرین کنید دقت تشخیص شما بالا خواهد رفت.
بنابراین ، با قرار دادن لوپ روی هر قسمت کار با تفکیک چشمی رنگ های CMYK و بررسی جداگانه آنها به راحتی ، اما با تمرین زیاد می توانید درصد رنگ هایی که در قسمتهای مختلف یک کار چهار رنگ چاپ شده است تشخیص داده و با کنترل گل ترام ، کیفیت چاپ را بررسی نمایید.

ترام نوع سوزنی Frequency – Modulation

نوع دیگری از ترام که به تازگی ابداع شده است به نام ترام سوزنی گفته می شود. این ترام بسیار دقیق تر از ترام AM است و جزئیات تصاویر را به خوبی نمایان می کند. تفاوت عمده دو ترام AM و FM در این است که فاصله ترام ها در نوع AM یکی است ، در حالی که ترام های نوع FM بسیار ریز بوده و فاصله آنها از هم متغییر است.