طراحی و جانمایی چاپخانه (۲)
وقتی قرار باشد به‌جای استفاده از یک سوله یا مکان موجود، روی یک زمین خالی چاپخانه‌ای بنا شود، همه‌چیز را می‌توان به‌درستی پیش‌بینی کرد و مناسب‌ترین فضاها را در حدی که زمین اجازه می‌دهد، برای یک گردش کار مؤثر ایجاد کرد. اما در این مورد نیز نکات بسیاری باید مورد توجه قرار گیرد. در این بخش از مجموعه استانداردهای محیط چاپخانه، مباحث مربوط به طراحی ساختمان، انتخاب مکان، شکل بنا، نورگیرها، کف‌سازی و اصول جانمایی ماشین‌آلات را بررسی می‌کنیم.
طراحی ساختمان چاپخانه از پایه
در طراحی یک کارگاه چاپ با امکانات جدید، دو دیدگاه اصلی باید مد نظر قرار گیرد:
معماری عمومی یا اختصاصی
عموماً یک ساختمان با معماری قابل تطبیق با استانداردهای عمومی، در درازمدت مقبول‌تر از ساختمانی است که با معماری فضاهای کاملاً خاص طراحی شده باشد. در یک دوره ۲۰ ساله امکان دارد تغییر محل ضروری شود یا اصلاً چاپخانه تعطیل گردد. لذا بهتر است در زمان طراحی و تولید، حتی‌الامکان پارامترهای طراحی عمومی‌تر به‌گونه‌ای مد نظر قرار گیرد که ملک و ساختمان در زمان فروش احتمالی، خواهان بیشتری داشته باشد.
معمولاً به‌کارگیری مصالح و قطعات و بناهای پیش‌ساخته نظیر سوله جهت بناهای کارگاه‌های چاپ بسیار مناسب است، اگرچه طراحی ساختمان خاص نیز قابل اجرا است. در مقابل، هرچه بنا وسیع‌تر باشد، امکان ساخت بر اساس طراحی اختصاصی را ميسرتر می‌سازد؛ به این مفهوم که هرچه بتوان اندازه‌های فضاها را به‌طور اختصاصی بر اساس اندازه‌های مورد نیاز تعبیه نمود، هزینه هر مترمربع ساخت‌وساز کمتر خواهد شد.
برای مثال یک تفاوت اساسی ساخت‌وساز اختصاصی با بناهای پیش‌ساخته نظیر سوله، تفاوت حداکثر و حداقل ارتفاع سقف است که نتیجه مستقیم دهانه سوله خواهد بود (ارتفاع سقف در وسط دهانه سوله بیشتر خواهد بود). این موضوع در بناهای پیش‌ساخته عمومی گریزناپذیر است و موجب افزایش هزینه‌های ساخت‌وساز می‌شود. حال آنکه با طراحی فضاها در طراحی اختصاصی می‌توان بر اساس نیاز هر قسمت، اندازه دهانه را محاسبه و ارتفاع سقف‌ها را متناسب با آن طراحی و اجرا نمود.
مقررات ساخت و ساز
مطالعه و آگاهی از مقررات شهرسازی و شهرداری قبل از احداث بنای جدید بسیار حائز اهمیت است و باید در زمان انتخاب زمین در منطقه مورد توجه قرار گیرد.
احداث بنا یک یا چند طبقه
به‌عنوان یک اصل، عمليات توليد در یک کارگاه چاپ (در بخش‌های انبار، سالن چاپ، صحافی و تحویل) می‌بایست همگی در یک سطح و در همکف قرار داشته باشد تا از هرگونه حمل‌ونقل مواد اولیه و تولید شده به‌صورت عمودی بین طبقات ممانعت گردد. لیکن در صورت نیاز، واحدهای اداری و عمليات پیش از چاپ می‌توانند در طبقات دیگر مستقر شوند.
شکل ساختمان
بنای مستطیل‌شکل مناسب‌ترین طرح برای کارگاه چاپ با خط تولید و جریان کار مستقیم است، زیرا گسترش بخش‌های مختلف آن در آینده از هر طرف بسیار آسان خواهد بود. طرح خط تولید و جریان کار به شکل U معمولاً در یک زمین مربع‌شکل اجرا می‌شود که در اثر بسط و گسترش در آینده به مستطیل تبدیل خواهد گردید.
زیرزمین و نیم‌طبقه
چنانچه قصد ایجاد بنای چاپخانه‌ای را از پایه دارید، به‌هیچ‌وجه نیازی به تعبیه و ساخت زیرزمین نخواهد بود. حال آنکه ایجاد یک نیم‌طبقه در قسمتی از سالن تولید که دارای ارتفاع زیاد است، بسیار مؤثر و قابل استفاده خواهد بود. ایجاد یک نیم‌طبقه در بالای بخش تولید جهت بخشی از دفتر کار، اتاق‌های استراحت، انبار کوچک و موقت مرکب، اتاق تعمیرات و نگهداری قطعات سبک و انبار کوچک و موقت مواد مصرفی صحافی بسیار کاربردی است. با این حال، به‌عنوان یک اصل مسلم، به‌هیچ‌وجه نباید از طبقات غیر از همکف نظیر نیم‌طبقه جهت عمليات تولید استفاده نمود.
نورگیرها و پنجره‌ها
تنها قسمت‌هایی که نیاز مبرم به نورگیر و پنجره دارند، فضاهای دفتري، ناهارخوری و محل استراحت کارکنان است. به‌هیچ‌وجه نباید در بخش پیش از چاپ و در بخش طراحی پنجره به کار برد، زیرا موجب انعکاس نور بر روی مانیتور و خطا در تشخیص رنگ اوریژینال‌ها می‌شود. ضمن اینکه عدم یکنواختی نور روز از صبح تا شب موجب تشدید خطای اپراتورها و طراحان می‌شود.
همچنین باید از نصب پنجره و نورگیر مستقیم در سالن چاپ خودداری شود، زیرا پرتو نور فرابنفش (UV) می‌تواند موجب صدمه دیدن نوردهای مرکب و نیز باعث خطای دید اپراتور نسبت به رنگ نمونه چاپی در ساعات مختلف روز گردد. این موضوع را در بخش محیط چاپخانه و استانداردهای آن (۱) به‌تفصیل بررسی کردیم.
نصب پنجره و نورگیر در قسمت‌های صحافی و انبارها امکان‌پذیر بوده، لیکن می‌توان در طراحی کلی ساختمان از آن نیز صرف‌نظر نمود و به‌صورت یکنواخت در کلیه بخش‌ها از نور مصنوعی در طول شبانه‌روز استفاده برد. نور مستقیم خورشید، گاهى موجب تغییر رنگ بخشی از محصولات چاپی می‌شود که برای مدت طولانی در معرض مستقیم نور در انبار و یا صحافی باقی می‌مانند.
در صورت اصرار در استفاده از نور روز در انبار و یا صحافی، باید از روش‌های انکسار نور (با نصب دیفیوزر) و بازتابش آن به‌صورت غیرمستقیم نظیر نصب پره‌های متغیر در مسیر نور طبیعی استفاده کرد. یکی از ساده‌ترین روش‌های انکسار نور، نصب پره‌هاى با زاویه ۴۵ درجه در مقابل پنجره‌ها است به‌نحوی که نور روز را به سمت سقف‌ها هدایت نماید. بدين ترتيب نور روز با چندین انعکاس مختلف در محیط صحافی و یا انبار پخش می‌گردد.
کف‌سازی
به‌عنوان اصل اولیه، کف کلیه بخش‌های مختلف تولید می‌بایست در یک سطح (از نظر شیب و ارتفاع) قرار داشته و در کل با بتن اجرا شود. تعبیه چاه فاضلاب در کف ضروری نبوده، مگر در قسمت‌های خاص مورد نیاز دستگاه‌ها، لذا نیازی به ایجاد شیب در کف سالن‌ها نیست. آماده‌سازی، پرداخت و نازک‌کاری سطح بتن و ایجاد پوشش‌هایی نظیر رنگ اپوکسی – که در بخش بعدی به‌طور مبسوط‌تر به آن پرداخته خواهد شد – بسیار مؤثر بوده و موجب جلوگیری از ایجاد گردوغبار در فضای تولید و چاپ خواهد شد.
ضخامت لایه بتن می‌بایست بر اساس شرایط و مقاومت خاک منطقه و وزن متوسط دستگاه‌ها و بار جابه‌جا شونده بر مترمربع سطح بتن محاسبه و اجرا گردد. ضمناً جهت فوندانسیون دستگاه‌های بزرگ چاپ ورقی و دستگاه‌های چاپ رول، می‌بایست نقشه اجرایی فوندانسیون با توجه به بار دینامیک و استاتیک آن محاسبه و جداگانه با ضخامت پد خاص و مسلح به آرماتور مناسب اجرا گردد. جهت پرهیز از هزینه‌های اجرایی مجدد، بسیار بجاست که قبل از شروع ساخت‌وساز کلیه نقشه‌های اجرایی فوندانسیون ماشین‌آلات تهیه و در اختیار مهندسان سازه طرح قرار گیرد.
دیوارها و ستون‌ها
برای نيل به بالاترين راندمان از لحاظ کاربرد فضاها، بهتر است ابتدا کلیه بخش‌های دفتري، تولید و انبار در سه قسمت مجزا و به‌صورت سالن‌های یکپارچه و بدون دیوار طراحی و اجرا شوند. بديهي است که محل و اندازه دهانه بین ستون‌ها در بخش تولید می‌بایست بر اساس محل چیدمان ماشین‌آلات طراحی و اجرا شود. سپس طراحی داخلی و محل قرار گرفتن جدارها که هيچ‌یک دیوارهای باربر نخواهند بود، بر اساس کاربرد فضاها مخصوصاً در بخش اداری به‌صورت پیش‌ساخته حتی‌الامکان با استفاده از اتصالات پیچ‌ومهره به منظور امکان تغییرات بعدي اجرا شوند. بهتر است جدارهای جداکننده قسمت‌ها هر جا که امکان‌پذیر است، به‌نحوی اجرا شوند که ستون‌ها را نیز شامل شده و بپوشانند.
انتخاب مکان آماده جهت انتقال چاپخانه
در مواردی، به‌جای طراحی و اجرای یک ساختمان جدید از پایه، مدیر تصمیم به خرید یا اجاره ملک و ساختمان آماده با امکانات وسيع‌تر می‌گیرد. شاید تعداد زیادی محل توسط آژانس املاک پیشنهاد شود. علی‌رغم آنکه قیمت می‌تواند فاکتور مهمی باشد، لیکن باید در نظر داشت که مهم‌ترین عامل انتخاب محل را باید امکان برخورداري از یک گردش کار و جریان صحيح حرکت مواد اولیه و کالای چاپی تولید شده دانست؛ همچنین بررسی امکان برخورداري از چیدمان صحيح تجهیزات در آن محل.
معیارهای اصلی انتخاب مکان
قبل از صرف وقت جهت بازدید از تمامی مکان‌های پیشنهادی، لیست اولیه مبانی ضروری انتخاب را در اختیار مشاور املاک قرار دهید تا از محدودیت‌ها و مشخصات انتخاب شما آگاه باشد:
اندازه بنا: متراژ مورد نیاز درخواستی باید با توجه به محاسباتی که در مباحث قبلی بیان شد، به تفصیل شامل فضای اداری، تولید و انبار باشد.
منطقه: منطقه مزبور باید مناسب یک کارگاه چاپ از لحاظ امکانات منطقه‌ای باشد. به این صورت که نه در بافت کاملاً مسکونی و نه در مناطق صنعتی فوق سنگین و بسیار دور از بازار مصرف قرار داشته باشد. امکان تردد پرسنل از یک‌سو و تردد ماشین‌آلات سنگین جهت دسترسی به جاده‌های ترانزیت برای سهولت عبور و مرور آن نیز امر بسیار مهمی است.
اصل ساختمان یک طبقه: ساختمان مورد نظر باید به‌طور کامل در یک طبقه همکف واقع باشد. وجود یک نیم‌طبقه کوچک تنها و تنها جهت استفاده فضاهای اداری و پیش از چاپ نیز یک مزیت به‌حساب می‌آید.
ارتفاع طبقه: در بخش تولید و انبار حداقل ارتفاع باید ۶ متر باشد که در صورت نیاز، در قسمت‌هایی از آن بتوان با نصب قفسه‌هایی حداقل در سه طبقه جهت قرار دادن پالت کاغذ و یا محصولات تولید شده از آن استفاده جست. در بخش اداری باید ارتفاع سقف از ۲/۲۵ الي ۲/۶ متر از کف تا زیر سقف کاذب باشد.
کف و مصالح مورد استفاده: ابتدا باید از مقاومت خاک محل و ضخامت سنگفرش یا بتن روی آن نسبت و نشست نکردن در صورت نصب ماشین‌آلات و جابه‌جایی کاغذ و تولیدات چاپی بر روی آن اطمینان حاصل کرد. کلیه قسمت‌ها باید در یک سطح قرار داشته باشند به‌نحوی که هیچ‌گونه جابه‌جایی کاغذ و یا محصول چاپی به‌صورت عمودی بین قسمت‌ها نیاز نباشد. کیفیت و پرداخت سطح نیز باید به‌گونه‌ای باشد که فاقد ترک و شکاف بوده و موجب ایجاد گرد و غبار در فضای تولید نشود.
آب، گاز، برق و فاضلاب: وجود توان مورد نیاز الکتریکی در محل و یا امکان دریافت سریع آن. همچنین بررسی آب و سیستم فاضلاب محل به‌نحوی که نیاز کارگاه را مرتفع سازد. آب مصرفی در بخش ظهور پلیت و یا سیستم تغذیه آب ماشین‌آلات افست مناسب باشد، زیرا از لحاظ سختی و خلوص و دمای آن به میزان قابل‌ملاحظه‌ای در کیفیت تولید مؤثر است. می‌توانید با ارسال نمونه آب محل به آزمایشگاه به راحتي مشخصات آب مصرفی را مشخص کنید. چنانچه دستگاه سختی‌گیر در محل نصب شده باشد، از کارکرد صحيح آن مطمئن شوید. همچنین وضعیت چاه و تانک سپتیک فاضلاب را نیز از قبل بررسی کنید.
سکوهاي تخلیه و بارگیری: محل و سکوی مجتمع جهت تخلیه و بارگیری باید در محل تعبیه شده باشد. چنانچه سکوی مورد نظر وجود نداشته باشد، باید حداقل مکان برای ایجاد آن موجود باشد. ارتفاع سکوی مورد نظر برای ترلی‌ها ۱/۲۷ متر و برای کامیون‌ها حداقل ۹۱ سانتی‌متر باشد.
قوانین منطقه‌ای: ساختمان مزبور باید از کلیه قوانین و مقررات شهری یا مناطق صنعتی تبعیت نموده، از جمله امکانات و تجهیزات اطفاء حریق، بهداشت، امکانات رفت‌وآمد و سرویس بهداشتی معلولین و غیره.
پارامترهای درجه دوم
چنانچه تعدادی از مکان‌های معرفی‌شده توسط مشاور املاک شامل کلیه امکانات و شرایط مذکور در لیست فوق بودند، می‌توانید مکان‌های مزبور را بازدید کنید تا نسبت به موارد زیر نیز اطلاعاتی به دست آورید:
ظاهر: آیا ظاهر نما و شأن محل مورد نظر، مناسب شرکت و مشتریان مراجعه‌کننده به آن شرکت هست یا خیر؟
مکان و نشانی: آیا مکان مورد نظر دارای امنیت و آسایش کافی برای کارمندان و مشتریان خواهد بود، به‌ویژه اگر دارای سه شیفت و ۲۴ ساعت کاری می‌باشید؟ آیا به راحتي قابل دسترسی به جاده‌های اصلی نزدیک به سیستم حمل‌ونقل عمومی می‌باشد؟ آیا کامیون‌ها و ترلی‌ها به راحتي می‌توانند به آن مکان دسترسی داشته باشند یا از لحاظ زمان رفت‌وآمد شامل محدودیت‌هایی خواهند بود؟ آیا رفت‌وآمد کارمندان به‌ویژه نیروهای کلیدی شما به آن محل آسان است یا اینكه آنان ترجیح خواهند داد که استعفا داده و به دنبال کار در نزد رقبا در محل مناسب دیگری بروند؟
عمر ساختمان: بررسی آنكه آیا ساختمان به‌زودی یا در بدو شروع نیازمند تعمیرات اساسی نظیر تعمیر پشت‌بام، تعویض پنجره‌ها، کف‌سازی و غیره است که همگی مستلزم صرف وقت و هزینه بیشتر خواهد بود.
مالیات: چنانچه محل ارائه‌شده جهت قرار گرفتن در منطقه خاصی دارای معافیت‌های مالیاتی است.
البته بديهي است قیمت ملک در نهايت می‌تواند یکی از فاکتورهای اساسی در انتخاب باشد. باید توجه داشت که تنها قیمت اولیه محل، کل هزینه نیست؛ بلکه هزینه‌هایی که در طول سال نیز پرداخت می‌شود نظیر مالیات، تعمیرات و نگهداری محل، هزینه‌های آب، برق و گاز و هزینه‌های بیمه نیز باید متناسب با انتخاب محل به آن اضافه شود.
اصول اولیه جانمایی در کارگاه چاپ
سه اصل اولیه و ضروری در جانمایی در یک کارگاه چاپ عبارتند از:
اول: ایجاد یک جریان تولید هرچه مستقیم‌تر (از مرحله ورود مواد اولیه به انبار تا چاپ، صحافی و تحویل کالای تولید شده جهت انبار موقت یا ارسال به مشتری).
دوم: جداسازی مکانی بخش‌های تولید (شامل انبار، چاپ و صحافی) از بخش‌های اداری (نظیر فروش، حسابداری و عمليات قبل از چاپ).
سوم: امکان توسعه کلیه بخش‌ها در صورت رشد سفارش و تولید با عنايت به حفظ دو اصل فوق.
جریان مستقیم تولید
در یک کارگاه چاپ، هزینه جابه‌جایی مواد اعم از مواد اولیه، تولید شده و یا در جریان تولید حدود ۶۰ درصد کل دستمزد نیروی کار را شامل می‌شود.
با اندکی تامل می‌توان دریافت که طراحی و اجرای یک جانمایی صحيح جهت برخورداري از کوتاه‌ترین فاصله ممکن که محصول تولیدی از یک فرآیند به فرآیند دیگر و یا به یک انبار موقت و یا محل ذخیره جهت کار مشترک بخش‌های مختلف (WIP) می‌پیماید، تا چه اندازه می‌تواند زمان این جابه‌جایی را کوتاه‌تر سازد و به کاهش زمان و در نتیجه کاهش هزینه‌ها و بالا رفتن بازده کاری منجر گردد.
نزدیکی و سهولت دسترسی ورود کالا به انبار، انبار به سالن چاپ، و از آن به انبار ذخیره WIP یا به‌طور مستقیم به بخش صحافی و سرانجام از صحافی به انبار موقت تحویل و یا سکوی تحویل بار، مهم‌ترین عامل اصلی طراحی یک جانمایی با راندمان بالا و جریان تولید است. اگرچه به نظر می‌رسد جریان تولید خط مستقیم (I شکل) بالاترین راندمان را ارائه می‌دهد، لیکن جانمایی‌هایی که جریان تولید U شکل و یا Z شکل را نیز به کار می‌گیرند، در جای خود بسیار کاربردی بوده و از راندمان بالایی برخوردارند.
نکته بسیار حائز اهمیت در جریان مسیر خط تولید، پرهیز از مسیر زیگزاگ و یا برگشت به نقطه قبلی در مسیر تولید است.
در حالت کلی، جریان کار چپ به راست برای ماشین‌آلات رول و راست به چپ برای ماشین‌آلات ورقی موجب می‌شود که سمت اپراتوری ماشین‌آلات مقابل فضای اداری و دفتري قرار گیرد. معمولاً این نوع چیدمان از نقطه نظر مشتریان و بازدیدکنندگان مطبوع‌تر است. البته ناگفته نماند که در بعضی موارد به‌طور سفارشی سمت اپراتوری ماشین‌آلات رول نظیر ماشین‌آلات ورقی از راست به چپ طراحی و مونتاژ می‌شود. برای آشنایی با روش‌های مختلف چاپ و نحوه چیدمان مناسب هر یک، مطلب راهنمای شیوه‌های مختلف چاپ را مطالعه کنید.
جداسازی بخش‌های تولید و انبار WIP
تعبیه فضای لازم جهت قرار دادن مقدار متناسبی کاغذ و مقوا در قسمت اپراتوری کنار ماشین ضروری است. برای مثال جهت هم‌دما و هم‌رطوبت کردن کاغذ (هم‌هوایی)، باید از مدتی قبل از شروع چاپ، کاغذ را از انبار به محل سالن چاپ منتقل کنند تا دما و رطوبت آن با دما و رطوبت سالن چاپ یکسان گردد. برای این منظور تامين فضایی در کنار ماشین یا قسمتی از سالن چاپ ضروری است. همچنین برگه‌هایی که یک روی آن چاپ شده جهت خشک شدن، قبل از چاپ پشت آن، نیازمند فضایی در کنار ماشین تحت همان دما و رطوبت هستند که برای مدت کوتاهی نگهداری شده تا پس از خشک شدن مرکب جهت چاپ پشت، در داخل ماشین قرار بگیرند. برای دریافت اطلاعات بیشتر در مورد نگهداری و شرایط دما و رطوبت کاغذ، مطلب تأثیر دما و رطوبت بر کاغذ گلاسه (۱) را بخوانید.
در بخش صحافی نیز باید نسبت به تعبیه فضای انبار موقت یا محل ذخیره WIP متناسب با نوع تولید مانند چاپ تجاری اوراق تبلیغاتی، نشر، کتاب و غیره جهت تولیدات چاپی و یا در حال چاپ و نیمه‌تمام اقدام نمود. به‌جز در مواردی که روند عمليات تولید به‌طور همزمان از یک واحد بلافاصله به واحد دیگر تولید ارسال می‌گردد، در سایر موارد تولید در میانه فرآیند باید به محیط انبار ذخیره مشترک به نام WIP منتقل شود تا جهت انتقال به واحد بعدی تولید آماده شود و یا واحد بعدی، گنجایش خود را جهت پذیرش آن‌ها اعلام کند.
برای مثال تمامی فرم‌های یک مجله ابتدا باید هر یک جداگانه تا شده و در بخش WIP ذخیره شود. پس از اتمام تای تمام فرم‌ها، به بخش ترتیب فرستاده خواهند شد.
محاسبه اندازه فضای مورد نیاز بخش انبار موقت ذخیره WIP اندکی دشوار است، چرا که تعداد کارهای در دست چاپ و همچنین فرم‌های آن‌ها در یک زمان ثابت متغیر است. با این حال، یک چاپخانه با فعالیت چاپ تجاری و تبلیغاتی نیازمند انبار فضایی ذخیره WIP در کنار هر یک از عمليات چاپ و مراحل تکمیلی پس از چاپ است. تعبیه یک فضای ذخیره WIP مرکزی که در واقع امکان استفاده از آن توسط بخش‌های مختلف امکان‌پذیر باشد، نیز یک راه‌حل دیگر است.
چاپخانه‌هایی که فعالیتشان بیشتر چاپ کتاب و مجله و در زمینه نشر است، باید یک فضای ذخیره WIP جهت فرم‌های تا شده قبل از بخش صحافی یا ماشین ترتیب قرار دهند. این بخش باید شبیه قفسه‌هایی جهت قرار دادن پالت‌ها و جعبه‌ها بر روی یکدیگر در سه یا چهار طبقه باشد که موجب کوتاه شدن فاصله بین قسمت‌های مختلف در ارتباط با آن شود. بار دیگر خاطرنشان می‌شود از آنجا که به‌طور حتم باید فرم‌های چاپی در میانه تولید محصول در فضایی به‌طور موقت انبار شده تا آماده فرآیند بعدی تولید گردند، به منظور طی کمترين مسافت در حمل‌ونقل مجدد، بهترين حالت تعبیه این فضا در مجاورت همان فرآیند است.
سرانجام محصول چاپی تمام شده باید به محلی به‌عنوان انبار موقت تحویل فرستاده شود، تا منتظر بسته‌بندی و یا بارگیری جهت ارسال به مشتری شود. تعبیه این فضا که به منظور ترتیب و برچسب زدن به کارهای مختلف چاپی (به منظور جلوگیری از مخلوط شدن و جابه‌جا شدن آن‌ها با یکدیگر)، بسیار ضروری است.
مرجع فنی نگهداری کاغذ
برای دریافت اطلاعات تخصصی‌تر در مورد زمان‌های مورد نیاز جهت هم‌هوایی کاغذ و مقوای منتقل شده از یک محیط به کارگاه چاپ، می‌توانید به مرجع معتبر GATF با عنوان what the printer should know about paper مراجعه فرمایید. بديهي است هرچه پالت‌ها از حجم یکپارچه بزرگ‌تری برخوردار باشند، مدت زمان هم‌هوایی طولانی‌تر خواهد بود.
در بخش بعدی این مجموعه، مباحث مربوط به نورپردازی دقیق، سیستم تهویه، کنترل دما و رطوبت، تأسیسات آب و برق و هوای فشرده و همچنین سیستم اطفاء حریق را بررسی می‌کنیم. برای ادامه، مطلب محیط چاپخانه و استانداردهای آن (۳) را بخوانید.
سؤالات متداول
سؤال ۱: آیا چاپخانه باید حتماً یک طبقه باشد؟
بله، به‌عنوان یک اصل، کلیه عمليات تولید (انبار، چاپ، صحافی و تحویل) باید در یک سطح همکف قرار داشته باشد تا از حمل‌ونقل عمودی مواد جلوگیری شود. فقط بخش‌های اداری و پیش از چاپ می‌توانند در طبقات دیگر مستقر شوند.
سؤال ۲: شکل مناسب ساختمان چاپخانه چیست؟
شکل مستطیل مناسب‌ترین طرح برای کارگاه چاپ با خط تولید و جریان کار مستقیم است، زیرا گسترش بخش‌های مختلف در آینده از هر طرف آسان خواهد بود.
سؤال ۳: چرا نباید در سالن چاپ پنجره نصب شود؟
پرتو فرابنفش (UV) نور خورشید به نوردهای مرکب صدمه می‌زند، باعث خطای دید اپراتور نسبت به رنگ نمونه چاپی در ساعات مختلف روز می‌شود و یکنواختی نور محیط را بر هم می‌زند.
سؤال ۴: حداقل ارتفاع سالن تولید و انبار چقدر باید باشد؟
حداقل ۶ متر، تا در صورت نیاز بتوان با نصب قفسه‌هایی حداقل در سه طبقه جهت قرار دادن پالت کاغذ و یا محصولات تولید شده از آن استفاده کرد.
سؤال ۵: چه مقدار از دستمزد نیروی کار صرف جابه‌جایی مواد می‌شود؟
حدود ۶۰ درصد کل دستمزد نیروی کار در یک کارگاه چاپ صرف جابه‌جایی مواد اولیه، تولید شده و یا در جریان تولید می‌شود.
سؤال ۶: آیا زیرزمین برای چاپخانه ضروری است؟
خیر، چنانچه قصد ایجاد بنای چاپخانه‌ای را از پایه دارید، به‌هیچ‌وجه نیازی به تعبیه و ساخت زیرزمین نخواهد بود. در مقابل، ایجاد یک نیم‌طبقه در قسمتی از سالن تولید که دارای ارتفاع زیاد است، بسیار کاربردی خواهد بود.
سؤال ۷: ارتفاع سکوی تخلیه و بارگیری برای ترلی و کامیون چقدر باید باشد؟
برای ترلی‌ها ۱/۲۷ متر و برای کامیون‌ها حداقل ۹۱ سانتی‌متر.
سؤال ۸: جریان تولید I شکل، U شکل یا Z شکل بهتر است؟
جریان تولید I شکل (مستقیم) بالاترین راندمان را ارائه می‌دهد، لیکن جانمایی‌های U شکل و Z شکل نیز در جای خود بسیار کاربردی بوده و از راندمان بالایی برخوردارند. نکته مهم، پرهیز از مسیر زیگزاگ و یا برگشت به نقطه قبلی در مسیر تولید است.
